Login

Δεν έχετε εγγραφεί ακόμα;

Ξεχάσατε το λογαριασμό σας;

Print
Δημοσιεύτηκε: 14/02/2012

Το φαινόμενο του σχολικού εκφοβισμού

Σχολικός εκφοβισμός (bullying) είναι η συνεχής και ηθελημένη παρενόχληση που κάνει ένα παιδί (θύτης) ή μία ομάδα παιδιών σε ένα άλλο παιδί (θύμα), μέσα σ’ ένα δεδομένο περιβάλλον όπου τα υπόλοιπα άτομα λειτουργούν ως «παρατηρητές». Η παρενόχληση μπορεί να είναι:
 

  • λεκτική (βρισιές, προσβολές),
  • σωματική (ξύλο, κλωτσιές, σεξουαλική παρενόχληση),
  • κοινωνική (διάχυση φημών, αποκλεισμός από τις παρέες)
  • μέσω νέων τεχνολογιών (internet, κινητών τηλεφώνων).


 
Στην Ελλάδα, σύμφωνα με πρόσφατες μελέτες, το ποσοστό των μαθητών που εκφοβίζονται φτάνει περίπου στο 10%.

Η πρόθεση του θύτη είναι να προκαλέσει σωματικό ή ψυχικό πόνο στο θύμα προκειμένου να αποδείξει την υπεροχή του.

Στην πρόληψη και αντιμετώπιση του φαινομένου εμπλέκονται:

 

  • τα παιδιά (θύμα, θύτης, παρατηρητές),
  • οι γονείς (του θύματος, του θύτη, των παρατηρητών),
  • οι εκπαιδευτικοί του συγκεκριμένου σχολείου.


Το παιδί–θύμα

Το παιδί–θύμα πληγώνεται πολύ, νιώθει μόνο και αδύναμο, αλλά διστάζει να αποκαλύψει τα γεγονότα. Χρειάζεται ενδυνάμωση ώστε:
 

  • να μιλήσει σε κάποιον ενήλικο που εμπιστεύεται ώστε να βρουν μαζί μία λύση,
  • να μάθει τρόπους αντιμετώπισης του εκφοβισμού.


Το παιδί–θύτης

Συνήθως δεν καταλαβαίνει τις συνέπειες των πράξεών του, δεν έχει την ικανότητα της ενσυναίσθησης και αποφεύγει να αναλάβει τις ευθύνες του. Χρειάζεται ειδική παρέμβαση, μη τιμωρητικής κατεύθυνσης, ώστε να μάθει:

 

  • να συγκρατεί τον εαυτό του, βάζοντας όρια στη συμπεριφορά του,
  • να νοιάζεται για τους άλλους και να τους αποδέχεται.


Κατά τη διάρκεια της παρέμβασης είναι σημαντικό να μην κατακρίνεται το παιδί ως προσωπικότητα αλλά οι πράξεις του.

Το παιδί–παρατηρητής

Το παιδί παρατηρητής είναι οποιοδήποτε παιδί έχει αντιληφθεί την πράξη εκφοβισμού. Μπορεί να παίξει σημαντικό ρόλο στην πρόληψη και την καταστολή του φαινομένου της βίας επειδή έχει τη θέση του κοινωνικού κριτή.

 

  • εάν παραμείνει αμέτοχο συμβάλλει στην απρόσκοπτη επανάληψη του φαινομένου,
  • εάν ενδυναμωθεί ώστε να αποκτήσει άποψη μπορεί να γίνει βοηθός και συμπαραστάτης του θύματος. 


Οι γονείς του θύματος

Επειδή το ίδιο το παιδί δύσκολα θα εκμυστηρευτεί το γεγονός του εκφοβισμού, οι γονείς μπορούν να το συμπεράνουν από τη συμπεριφορά του. Ένα παιδί που υφίσταται εκφοβισμό:

 

  • αρνείται να πάει σχολείο επειδή φοβάται,
  • χάνει συχνά τα προσωπικά του αντικείμενα επειδή του τα παίρνουν,
  • επιστρέφει στο σπίτι με κατεστραμμένη τσάντα ή σχισμένα τετράδια και βιβλία επειδή του τα καταστρέφουν,
  • δεν έχει το χαρτζιλίκι που του έχει δοθεί επειδή του το παίρνουν,
  • έχει μώλωπες για τους οποίους δε δίνει ικανοποιητικές εξηγήσεις,
  • τρομάζει εύκολα, γίνεται  νευρικό, έχει ανήσυχο ύπνο,


Εάν συμβαίνουν κάποια από αυτά τα συμπτώματα οι γονείς θα πρέπει να υποψιαστούν ότι το παιδί τους ίσως να είναι θύμα εκφοβισμού.

Πώς μπορούν να βοηθήσουν

 

  • να μιλήσουν με το παιδί τους για να μάθουν τα γεγονότα, προσεγγίζοντάς το με ζεστασιά, αγάπη και ηρεμία, δίνοντάς του να καταλάβει ότι μπορούν να το στηρίξουν,
  • να αναφέρουν το γεγονός στη διεύθυνση του σχολείου, ζητώντας με επιμονή και σταθερότητα, την επίλυσή του. Σε περίπτωση μη ικανοποίησης του αιτήματός τους, να κάνουν αναφορά σε ανώτερη σχολική αρχή,
  • να μιλήσουν με γονείς άλλων μαθητών ή με το σύλλογο γονέων ώστε να διοργανωθεί μία παρέμβαση. Το πιο πιθανό είναι να υπάρχουν κι άλλα παιδιά –θύματα στο συγκεκριμένο σχολείο. Μία κοινή αντιμετώπιση του προβλήματος είναι πιο αποτελεσματική. 


Οι γονείς του θύτη

Η ενημέρωση των γονιών ότι το παιδί τους ασκεί σχολικό εκφοβισμό προκαλεί δυσάρεστα συναισθήματα, τάση για μείωση της σημαντικότητας του γεγονότος και αντίσταση στην επίλυση του προβλήματος.

Μερικοί γονείς παιδιών που ασκούν πράξεις εκφοβισμού μπορεί, άθελά τους, να υποστηρίζουν τέτοιου είδους συμπεριφορά με το να χρησιμοποιούν την επιβολή δύναμης και την επιθετικότητα μέσα στην οικογένειά τους. Γι’ αυτό είναι δύσκολο να εξασφαλιστεί η συμμετοχή τους στην αντιμετώπιση του θέματος. Πάντα όμως αξίζει τον κόπο να γίνει η προσπάθεια.

Οι γονείς των παιδιών – παρατηρητών

Με την ενεργό συμμετοχή τους σε κοινές δραστηριότητες και παρεμβάσεις του συλλόγου των γονέων ή μιας ομάδας γονέων, συμβάλλουν στη διαμόρφωση μιας κοινωνικής στάσης η οποία δε δέχεται και δεν επιτρέπει τον εκφοβισμό στο χώρο του σχολείου.

Οι εκπαιδευτικοί

Ο ρόλος των εκπαιδευτικών στην επίλυση του προβλήματος της σχολικής βίας είναι καταλυτικός επειδή είναι εκείνοι που μπορούν να επηρεάσουν άμεσα το κλίμα που επικρατεί στο σχολείο τους.

Τι μπορούν να κάνουν

Η αντιμετώπιση του φαινομένου είναι αποδοτική μόνο εάν συμμετέχει σ’ αυτήν το σύνολο της σχολικής κοινότητας. Όλοι οι εκπαιδευτικοί του σχολείου θα πρέπει να αποφασίσουν την εγκατάσταση ενός κλίματος το οποίο δε θα επιτρέπει την εκδήλωση βίας. Τη δημιουργία αυτού του κλίματος διευκολύνουν

 

  • η ενημέρωση των εκπαιδευτικών, των παιδιών και των γονέων σχετικά με το τι είναι σχολικός εκφοβισμός, ποιες είναι οι αιτίες του και πώς αντιμετωπίζεται,
  • η εφαρμογή προγραμμάτων παρέμβασης, σε συνεργασία με ειδικούς. Τα προγράμματα αυτά έχουν στόχο:
  • να ενδυναμώσουν τους μαθητές διδάσκοντάς τους στρατηγικές πρόληψης και αντιμετώπισης του φαινομένου,
  • να προμηθεύσουν τους εκπαιδευτικούς με καλές πρακτικές υποστήριξης των μαθητών και εφαρμογής του προγράμματος παρέμβασης.
  • η ενσωμάτωση τεχνικών πρόληψης και αντιμετώπισης  στο καθημερινό σχολικό πρόγραμμα.


Μία καλή πρακτική αντιμετώπισης της σχολικής βίας εφαρμόζεται στο Βαρβάκειο Λύκειο από την Δρ. Γεωργία Ρουμπέα, καθηγήτρια Φυσικής και συμβούλου ψυχικής υγείας. Μπορείτε να βρείτε την περιγραφή του προγράμματος εδώ.